• Dr. Mulugeta Mengist

የብሮድካስቲንግ ሪጉሌሽን 

Updated: Nov 17, 2019

ስለሪጉላቶሪ መሳሪያዎች መግቢያ

ዛሬ የብሮድካስቲንግ ባለስልጣን ዋና ዳይሬክተር ለሁለት ብሮድካስተሮች ጻፈው የተባለ ደብዳቤ በፌስቡክ መለጠፉን ተከትሎ የተለያዩ አስተያየቶች እየተስተናገዱ ነው። በደብዳቤው ብሮድካስተሮቹ ለምን የቅዳሜዉን የድጋፍ ሰልፍ እንዳላስተላለፉ መረጃ በተጠቀሰው ቀን ይዘው በመምጣት ከባለስልጣኑ ጋር እንዲወያዩ ያሳስባል። ባለስልጣኑ ይህን ደብዳቤ “ሊመልሰው፥ ይቅርታ ሊጠይቅ ይገባል”፥ እና የመሳሰሉት አስተያየቶች በመሰጠት ላይ ይገኛሉ። እኔ ምንም እንኳን በሚዲያ ተቋማት ዙሪያ የግሌ ጠቅላላ አስተያየትና እምነት አለኝ። የብሮድካስቲንግ አዋጁን አስመልክቶ ያለኝ ግንዛቤ በዚህ ግላዊ አስተያየት ምክንያት ሊንሸዋረር ግምት ውስጥ አስገብቼ፥ አረዳዴን ግን እንደሚከተለው አካፍላለሁ።

እንደሚታወቀው ብሮድካስቲንግ ባለስልጣን ተቆጣጣሪ አካል ወይም ሪጉሌተር ነው። በመሆኑም ለመግቢያ ያህል በጠቅላላው በተለያዩ ማህበራዊና ኤኮኖሚያዊ ጉዳዮች የተለያዩ ሪጉላቶሪ አካላት የመቆጣጠር ስልጣናቸውን ምን አይነት የፓሊሲ ወይም የሪጉላቶሪ መሳሪያዎችን በመጠቀም እንደሚያሳኩ ባጭሩ እንመልከት። የተለያዩ ሪጉላቶሪ አካላት የሚከተሉትን ስምንት ዋና ዋና መሳሪያዎች በአማራጭ ወይም በስብጥር ይጠቀማሉ።

አንደኛው የፈቃድ ስርአት መዘርጋት ነው። በአንድ የተለየ ተግባር ላይ መሰማራት የሚገልግ አካል፥ ወደ ተግባር ከመግባቱ በፊት ከሚመለከተዉ ሪጉሌተር ፈቃድ እንዲያወጣ ይጠበቅበታል። የፈቃድ ስርአት ከማሳወቅ ስርአት ይለያል። ምክንያቱም ፈቃዱ ሊከለከል ይችላል። ፈቃዱን ለማግኘት አመልካቹ ማሟላት ያለበት ቅድመ ሁኔታዎች በሕግ ይቀመጣሉ። እነዚህ ቅድመሁኔታዎች የተለያዩ መልኮች ሊይዙ ይችላሉ፤ የዜግነት ወይም የነዋሪነት ግዴታ፥ የትምህርት ወይም የብቃት ደረጃ፥ የድርጅት አይነት (ለምሳሌ በአንዳንድ ጉዳዮች ላይ ለመሰማራት፥ የግድ አክሲዮን ማህበር ማደራጀት ያስፈልጋል ሊባል ይችላል)፥ የገንዘብ አቅም፥ ፈተና፥ልምድ፥ እና የሃላፊነት መድን (በስራው የተነሳ በሌሎች አካላት ላይ ጉዳት ቢያደርስ፥ ጉዳቱን የሚክስ መድን አስቀድሞ እንዲገባ ማድረግ።

ሁለተኛው የሪጉላቶሪ መሳሪያ የጥራት ቁጥጥር ነው። አንዴ ፈቃድ አግኝቶ ወደ ተግባር የገባ አካል፥ የሚያቀርባቸው ምርትና አገልግሎቶች ሊያሟሏቸዉ የሚገባቸውን የጥራት ደረጃ ቁጥጥር ማድረግ። የጥራት ቁጥጥር ሁለት አይነት ዋና ዋና የጥራት ስታንዳርዶችን በመጠቀም ይከናወናል። አንደኛው የተግባሩ ዉጤት ወይም ፍሬ ሊያሟላው የሚገባ የጥራት መለኪያ በወለል ወይም በጣሪያ መልክ ሊቀመጥ ይችላል። ለምሳሌ የታሸገ ዉሃ ሊኖረዉ የሚገባዉ ከፍተኛ የአርሰኒክ መጠን በተቆጣጣሪዉ አካል በሕግ ሊደነገግ ይችላል። ሁለተኛው የጥራት ስታንዳርድ አይነት የግብአት ወይም ቴክኖሎጂ ወይም የሂደት ጥራት ነው። በዚህኛው መሰረት የተግባሩ ውጤት ወይም ፍሬ ሊያሟላው የሚገባ የጥራት ደረጃ ሳይሆን ትኩረት የሚደረገው፥ ዉጤቱን ወይም ፍሬዉን ለማምረት ወይም ለማቅረብ አምራቹ ወይም አቅራቢው ሊጠቀመው የሚገባ የግብአት፥ ቴክኖሎጂ፥ ወይም ሂደት አይነትና ጥራት በሪጉላቶሪ አካሉ ወይም በሕግ አውጪዉ በሕግ ሊደነገግና ክትትል ሊደረግበት ይችላል። ሁለቱንም አይነት ስታንዳርዶችን አሰባጥሮ መጠቀም ቢቻልም ብዙ ጊዜ ሁለተኛው አይነት ስታንዳርድ የምንጠቀመው፥ የመጀመሪያውን አይነት ስታንዳርድ ማውጣት ወይም ክትትል ማድረግ አስቸጋሪ በሚሆንበት ጊዜ ነው። ለምሳሌ የትምህርት ተቋማትን የአገልግሎት ጥራት ለመለካት የስራቸው ፍሬ የሆኑትን ተማሪዎቻቸው ሊያሟሏቸው የሚገቡ የጥራት መለኪያዎችን ማስቀመጥ ከባድ ስለሆነ የትምህርት ተቋማቱ ሊጠቀሙባቸው በሚገቡ ግብአቶች (ለምሳሌ የትምህርት መጽሃፍት፥ የመማሪያ ክፍሎች፥ የተማሪና የአስተማሪ የቁጥር ምጣኔ)፥ ሂደቶችና ቴኬኖሎጂዎች ላይ ትኩረት ይደረጋል። እንዲሁም በከተሞች የሚቀርቡ የቧንቧ የመጠጥ ዉሃን አስመልክቶ የመጀመሪያዉን አይነት ስታንዳርድ ማውጣትቢቻልም፥ ክትትሉ ግን እጅግ አስቸጋሪ ስለሚሆንን እና አስተማማኝነቱም ዝቅተኛ ስለሚሆን በዋናነት በሁለተኛው አይነት የጥራት ስታንዳርድ ስራ ላይ ሲዉሉ ይስተዋላል። ሊታወቅ የሚገባው ጉዳይ ሁለተኛው አይነት የሪጉላቶሪ መሳሪያ ለኪራይ ሰብሳቢነት የተጋለጠ ከመሆኑ በተጨማሪ፥ አማራጭ ቴክኖሎጂዎች፥ ግብአቶች፥ ወይም ሂደቶች እንዳይዳብሩ ወይም እንዲከስሙ ማድረጉ ነው።

ሶስተኛው አይነት ሪጉላቶሪ መሳሪያ ጥራት ላይ ሳይሆን መጠን ወይም ቁጥር ላይ ትኩረት ያደርጋል። የመሸጫ ወይም የመግዣ ዋጋ ላይ የሚደረግ ቁጥጥር የዚህ ማሳያ ነው። አራተኛው አይነት መሳሪያ በግለሰቦችና ድርጅቶች ላይ፥ አንደ አይነትና ቁጥር ያለው አገልግሎትን ለሕዝብ በነጻ ወይም በክፍያ የማቅረብ ግዴታ በመጣል የሚደረግ ቁጥጥር ነው። ለምሳሌ የሕግ ባለሙያዎች በአመት ለተወሰነ ሰዓት አቅም ለሌላቸው ዜጎች በነጻ የሕግ አገልግሎት የማቅረብ ግዴታ መጣል።

አምስተኛው መሳሪያ ግለሰቦች ወይም ድርጅቶች ላይ የተለዩ የመረጃ አይነቶችን በነጻ የማቅረብ ግዴታ ነው። መረጃው የሚቀርበው ለሸማቹ ሊሆን ይችላል። ለምሳሌ የታሸገ ምግብ የሚያመርቱ ድርጅቶች ምግቡ ያለውን የካሎሪ መጠን እና አይነት እንዲሁም የግብአት አይነትና መጠን እንዲሁም የተለመዱ አይነት አለርጂ አምጪ የሆኑ ግብአቶች በምግቡ ዉስጥ ስለመካተታቸው በተወሰነ መልኩ መረጃ ለተጠቃሚዉ እንዲያቀርቡ ሊገደዱ ይችላሉ። ሃስቡ ሸማቹ እነዚህን መረጃዎች እስካገኘ ድረስ የፈለገውን ዉሳኔ በነጻነት ይወስናል በሚል ነው። በሁለተኛ ደረጃ ግለሰቦችና ድርጅቶች የተወሰኑ አይነት መረጃዎችን ለሪጉሌተሩ እንዲያቀርቡ ሊገደዱ ይችላል። ለሪጉሌተሩ መረጃ መስጠት በሕግ ሊደነገግ ይችላል ወይም እንደነገሩ ሁኔታ ግለሰቦችና ድርጅቶችን እነዚህ መረጃዎች በተናጥል እንዲያቀርቡ ሊጠየቁ ይችላሉ። ለሪጉላቶሪ ስርአቱ ዉጤታማነት፥ አዋጭነት፥ እና ፍትሃዊነት መረጃ ወሳኝ ነው። በብዙ ሁኔታዎች መረጃን አስመልክቶ ከሪጉሌተሩ ይልቅ ቁጥጥር የሚደረግባቸው አካላት ተፈላጊዉን መረጃ በቀላሉ ሊያገኙት ይችላሉ። በተጨማሪም በተለይ የሪጉላቶሪ ስርአቱ ባልዳበረበት ሁኔታ የጥራት ስታንዳርዶችን ወይም ሌሎች ግዴታዎችን መጣል አስቸጋሪ ነው። መረጃዉ በሚገባ መጠን ተሰብስቦና ተደራጅቶ ስላልቆየ። በእነዚህ ሁኔታዎች መረጃን ለሪጉሌተሩ እንዲያቀርቡ ማስገደድ የሪጉላቶሪ ስርአቱ አጥጋቢ ፍሬ እንዲኖረዉ ያደርጋል ወይም ያግዛል።

ስድስተኛው መሳሪያ ገንዘብ ነክ ነው። በአንዳንድ እንቅስቃሴዎች ወይም ምርትና አገልግሎቶች ግብር በመጣል ሪጉላቶሪ አላማን ማሳካት ይቻላል። ከዚህ በፊት ያሉትን መሳሪያዎች ለመጠቀም መንግስትና ሪጉላቶሪ አካላት ቅጣትን ይጠቀማሉ (የወንጀልና አስተዳደራዊ ቅጣትን)። ከቅጣት ይልቅ መንግስት ግብርን ሊጠቀም ይችላል። አንዱን ድርጊት ከመከልከል ይልቅ፥ ለድርጊቱ ግብር ማስከፈል። ሌላኛው ገንዘብ ነኽ መሳሪያ ድጎማ ነው። ድጎማዉ በገንዘብ ወይም በአቅም ግንባታ ሊሆን ይችላል። በተለይ ግለሰቦችና ድርጅቶች የሚፈለግባቸውን የጥራትና መጠን ደረጃ የማያሟሉት በፈቃድና በምን አለብኝነት ሳይሆን፤ በገንዘብ፥ መረጃና፥ ቴኬኖሎጂ ብቃት ማነስ ነው ተብሎ ሲታመን፥ ድጎማ ተመራጩ መሳሪያ ነው።

ከዚህ በላይ ያሉት የሪጉላቶሪ መሳሪያዎች አንድ የተለየ ሪጉላቶሪ ተቋም የሚጠቀምባቸው ናቸው። ከዚህ በተጨማሪ ከሪጉላቶሪ ተቋሙ ዉጭ ባለ ሁኔታ የሚደረግ ቁጥጥርንም ግምት ውስጥ ማስገባት ይገባል።

ሰባተኛው መሳሪያ፥ ድርጅቱ ወይም ግለሰቡ በድርጊቱ ወይም በአለማድረጉ የተነሳ በሌሎች ላይ ላደረሰው ጉዳት ካሳ እንዲከፍል ማድረግ ነው። ይህን የሚያደርገው ተበዳዩ አካል በፍርድ ቤት ቀርቦ በሚያቀርበው ክስ፥ ማስረጃና ሙግት ነው። ስምንተኛው የቁጥጥር መሳሪያ ወይምስ ስርአት የሚባለው በራስ የሚደረግ ቁጥጥር ነው። በራስ ሲባል እያንዳንዱ ራሱን ይቆጣጠራል ለማለት ሳይሆን፤ በአንድ ኢንዱስትሪ የተሰማሩ አካላት በሚያቋቁሙት ማህበር ነው። ለምሳሌ የአዲስ አበባ ጸጉር አስተካካዮች ማህበር አቋቁመው፥ የማህበሩ አባላት የሚያቀርቡትን የፀጉር ማስተካካል አገልግሎት ሊቆጣጠሩ ይችላሉ። በፀጉር ተስተካካዮች የሚቀርቡ አቤቱታዎችን የመዳኘት ስልጣን ሊኖራቸው ይችላል፥ በአባሎቻቸው ላይ።

ከዚህ በላይ ያሉትን መሳሪያዎች ከተለያዩ መመዘኛዎች መገምገም ይችላል። ውድድርን ከመገደብ፥ ነጻነትን ከመገደብ አንጻር፥ ከበጣም ገዳቢው ተነስተን ወደ ላላ ያለው ብናደራጃቸው፥ አንደኛው የፈቃድ ስርአት ነው። የመጨረሻው ደግሞ መረጃ የማቅረብ ግዴታ ይሆናል። ስለሪጉላቶሪ መሳሪያዎች ይህንን ካልን የሃገራችንን የብሮድካስቲንግ አዋጅ ዋና ዋና ክፍሎች እንመልከት።

የአዋጁ መግቢያ

የአዋጁ መግቢያ አስገዳጅ ባይሆንም አዋጁን ለመረዳትና ለመገምገም ይረዳል። አዋጁ እንደሚከተለው ይነበባል፤

“የብሮድካስት አገልግሎት ኢንፎርሜሽን ትምህርትና የመዘናኛ ፕሮግራም ለሕዝብ በማቅረብ ለአንድ አገር ፓለቲካዊ፥ ማኅበራዊና ኢኮኖሚያዊ እድገት ከፍተኛ ሚና የሚጫወት በመሆኑ፤

የብሮድካስት አገልግሎት በሕገመንግስቱ የተረጋገጡ ሃሳብን በነፃ የመግለፅ፥ መረጃ የማግኘት፥ የመምረጥ፥ የመመረጥና የመሳሰሉትን መሰረታዊ መብቶችና ነፃነቶች ተግባራዊ ለማድረግ ከፍተኛ ሚና ስለሚጫወት፤

ውስን የአገር ሃብት የሆነውን የሬዲዮ ሞገድ በአግባቡ እና ፍትሃዊ በሆነ መንገድ ጥቅም ላይ መዋሉን ማረጋገጥ በማስፈለጉ፤

የብሮድካስት አገልግሎት በመስጠት ስራ ላይ የሚሰማሩ ሰዎችን መብትና ግዴታ በግልጽ መወሰን አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤•••የሚከተለው ታውጇል”

ፈቃድ የማውጣት ግዴታ

በአዋጁ አንቀፅ 18 መሰረት “ማንኛውም ሰዉ ከባለስልጣኑ የብሮድካስት ፈቃድ ሳይሰጠው “በብሮድካስት አገልግሎት” ስራ ላይ መሰመራት አይችልም። አንድ ባለፈቃድ በአንድ ፈቃድ ከአንድ ማሰራጫ ጣቢያ በላይ ማቋቋም አይችልም”። የብሮድካስት አገልግሎት ማለት ምንድን ነው? በአንቀጽ 2 መሰረት የብሮድካስት አገልግሎት ማለት “ሕዝብን ለማስተማር፥ ለማሳወቅ ወይም ለማዝናናት የሚከናወን የሬዲዮ ወይም የቴሌቪዥን ስርጭት አገልግሎት ነው”። አዋጁ በአንቀጽ 16 የብሮድካስት አገልግሎት አይነቶችን እና የፈቃድ አይነቶችን ይዘረዝራል።

አስቀድሞ ፈቃድ የማውጣት ግዴታ ለምን?

ፈቃድ የማውጣት ግዴታ አንደኛው የሪጉላቶሪ መሳሪያ እንደሆነ በመግቢያዉ ተመልክቷል። እንዲሁም ፈቃድ የማውጣት ግዴታ ከሌሎች የሪጉላቶሪ መሳሪያዎች አንፃር ስንመለከተው፤ ውድድርንና ነፃነትን በላቀ ደረጃ የመገደብ ውጤት አለው። በመሆኑም ግልጽ የሕዝብ ጥቅምን ለማራመድ እስካልሆነ ድረስ፥ ፈቃድ የማውጣት ግዴታ ተመራጭ መሳሪያ አይደለም። ጥያቄዉ የብሮድካስት አገልግሎትን አስመልክቶ ምን አይነት ግልጽ የሕዝብ ጥቅምን ለማራመድ ነው ፈቃድ የማውጣት ግዴታ በአዋጁ የተካተተው?

መልሱን በከፊል በአዋጁ መግቢያ እናገኘዋለን። በመግቢያው እንደተገለጸው አዋጁ ካስፈለገበት ምክንያት አንደኛው፤ “ውስን የአገር ሃብት የሆነውን የሬዲዮ ሞገድ በአግባቡ እና ፍትሃዊ በሆነ መንገድ ጥቅም ላይ መዋሉን” ለማረጋገጥ ነው። ቁልፍ ሃሳቦቹ የሬዲዮ ሞገድ ዉስንነት እና የሬዲዮ ሞገድ የአገር ሃብት መሆን ናቸው። ልክ እንደ ዉሃ። የዉሃ ሃብቶቻችን የአገር ሃብት ናቸው። እንዲሁም ብዙ ፈላጊና ጥቅም ቢኖራቸውም፥ ውስን ናቸው። በመሆኑም ባልተቀናጀ የሃብት አጠቃቀም የሃብት መቆራቆዝና መጥፋትን ለማስቀረት፥ ዉሃ የመጠቀም መብትን በፈቃድ ስርአት በማደላደል የዉሃ ሃብታችን ፍትሃዊ በሆነ መልኩ ለላቀ አገራዊ ፍሬ እንዲዉሉ ማድረግ ያስፈልጋል። በተመሳሳይ መልኩ ውስን የሬዲዮ ሞገድ ነው አገሪቱ ያላት። በመሆኑም ይህ የሬዲዮ ሞገድ ፍትሃዊ በሆነ መልኩ ለላቀ አገራዊ ጥቅም እንዲውል ለማድረግ የፈቃድ ስርአቱን ይህን ሃብት በማደላደል መጠቀም ያስፈልጋል። በእርግጥ በመግቢያዉም እንደተገለፀው ለአዋጁ መውጣት ሌሎች ምክንያቶችም ቢኖሩ፥ እነዚህ ምክንያቶች ግን የፈቃድ ስርአቱ ለምን እንዳስፈለገ አያብራሩንም። በሌላ አገላለጽ ሌሎችቹን የአዋጁን አላማዎች ለማሳካት፥ የፈቃድ ስርአት አያስፈልግም። የፈቃድ ስርአት ያስፈለገበት ምክንያት ውስኑን የሬዲዮ ሞገድ ለላቀ ፍትሃዊ አገራዊ ጥቅም መዋሉን ለማረጋገጥ ነው። ያለ ማእከላዊ የፈቃድ ስርአት ዉጤቱ የኮመንስ ትራጄዲ ተብሎ የሚጠራው ነው።

የፈቃድ ስርአቱ ከሞገድ አጠቃቀም ጋር እንደሚያያዝ የሚያሳዩን ሌሎች የአዋጁ ድንጋጌዎች የሚከተሉት ናቸው። የብሮድካስት ፈቃድን ለማግኘት በማንኛውም ጊዜ ማመልከቻ ማስገባት አይቻልም። ለምሳሌ ውስን የውሃ ሃብት ቢኖረንም እና ይህንንም በቅንጀት መጠቀም ቢገባም፥ ዉሃ የመጠቀም ማመልከቻን በማንኛውም ጊዜ ማስገባት ይቻላል። በሁሉም ቦታ በሚባል ደረጃ የዉሃ ሃብት ስላለን። ነገር ግን የሬዲዮ ሞገዳችን እጅግ በጣም ውስን ነው። ስለዚህ ቀድሞ የመጡ ብቻ ወስደው ሊጨርሱት ይችላሉ። በዚህም ፍትሃዊነትን እና የላቀ አገራዊ ፍሬን ማረጋገጥ አይቻልም። በመሆኑም የብሮድካስት ፈቃድ የሚሰጠው ፥ በተለያዩ ጊዜዎች ሪጉሌተሩ ውስን የሬዲዮ ሞገዶችን ለይቶ ፈቃድ መውሰድ የሚፈልጉትን ሲጋብዝ ብቻ ነው። ይህን አባባል የሚያረጋግጡልንን የሚከተሉትን የአዋጁን ድንጋጌዎች ማየት እንችላለን።

  1. ባለስልጣኑ አመልካቾችን ሰፊ ስርጭት ባለው ጋዜጣ ወይም በሌሎች መገናኛ ብዙኃን በሚገለፅ ማስታወቂያ ይጋብዛል። ማስታወቂያዉ ለመፍቀድ የታሰበውን የብሮድካስት አገልግሎት አይነት፥ አገልግሎቱ የሚሸፍነውን አካባቢ፥ ዝግጁ የሆነውን የሬዲዮ ሞገድ፥ የማመልከቻ ማቅረቢያዉን ጊዜና ቦታ፥ የፈቃዱን ክፍያና ሌሎች አስፈላጊ መረጃዎችን መያዝ አለበት። በብሮድካስት አገልግሎት ስራ ላይ መሰማራት የሚፈልግ ሰዉ በዚህ አንቀፅ መሰረት በሚወጣዉ ማስታወቂያ በሚጠቀሰዉ ጊዜ ውስጥ በባለስልጣኑ የተዘጋጀዉን የፈቃድ ማመልከቻ ቅፅ ሞልቶ ማቅረብ አለበት። የመንግስትና የማህበረሰብ ብሮድካስት አገልግሎት አመልካች በማናቸውም ጊዜ ለባለስልጣኑ የፈቃድ ጥያቄ ሊያቀርብ ይችላል።

  2. ማንኛውም ፈቃድ እንዲሰጠው ማመልከቻ ያቀረበ ሰው፥ የፋይናንስ አቅሙንና ምንጩን ለማረጋገጥ የሚያስችል ሕጋዊ ማስረጃ ካላቀረበ፤ ዝርዝር የፕሮጀክት ጥናት ሰነድ ካላቀረበ ወይም፤ በአንቀፅ 23 መሰረት ፈቃድ የማይሰጠው አካል ከሆነ፤ በዝርዝር ማጣራት ሳያስፈልግ ማመልከቻው ውድቅ ይሆናል።

  3. ባለስልጣኑ የአመልካቾችን ብቃት ለመመዘን የሚያስችለው ዝርዝር መስፈርት ያወጣል። መስፈርቱ የሚከተሉትን ያካትታል፤ አገልግሎቱን ለመስጠት የአመልካቹ የፋይናንስ አቅም ተአማኒነትና ብቃት፥ በአመልካቹ ፕሮጀክት የተዘረዘሩ መሳሪያዎችና ቴክኖሎጂዎች አገልግሎቱን ለመስጠት ያላቸው ብቃት፥ አመልካቹ አገልግሎቱን ለመስጠት ያለው ድርጅታዊ ብቃት፥ እውቀትና የስራ ልምድ፥ በአመልካቹ የቀርበው የፕሮግራም ይዘትና በፕሮግራሙ የተካተቱ ማኅበራዊ ፍላጎቶች፥ እና ለአገልግሎቱ የተመደበው የስርጭት ጊዜ።

ከዚህ በላይ የተቀመጡት የአዋጁ ድንጋጌዎች እንደሚያሳዩት፤ የፈቃድ ስርአቱ አላማ እና አስፈላጊነት ከሬዲዮ ሞገድ ውስንነት ጋር የሚያያዝ ነው።

ሬዲዮ ሞገድ የማይጠቀሙ ብሮድካስተሮች ለምን ፈቃድ ያወጣሉ?

ከዚህ በላይ ያለው ማብራሪያ እንደሚያሳየው የፈቃድ ስርአቱ ያስፈለገበት ውስን የሬዲዮ ሞገድን ለላቀ ፍትሃዊ ሃገራዊ ጥቅም እንዲዉል ማድረግ ነው። ይህ የሚያስነሳው ጥያቄ ሬዲዮ ሞገድ የማይጠቀሙ ብሮድካስተሮች ለምን ፈቃድ እንዲያወጡ ይገደዳሉ የሚል ነው? ልብ በሉ ጥያቄው እነዚህ አይነት ብሮድካስተሮች ለምን ሌላ አይነት ቁጥጥር ይደረግባቸዋል አይደለም። ወይም ለምን በአዋጁ ተካተቱ አይደለም። የቁጥጥር ስራ ከፈቃድ ውጭ ባሉ ሌሎች መሳሪያዎች ሊከወን ይችላል። እንዲሁም ከሬዲዮ ሞገድ ውስንነትና አገራዊ ሃብትነት ዉጭ ያሉ ሌሎች ጉዳዮች ለአዋጁ መውጣት እንደ ምክንያትነት በመግቢያዉ ቢገለጹም፥ እነዚህን አላማዎች ለማሳካት ግን ፈቃድን እንደ መሳሪያ መጠቀም አስፈላጊ አይደለም።  ይህ ሆኖ እያለ ሬዲዮ ሞገድን የማይጠቀሙትንም ፈቃድ አውጡ ማለት፥ በመግቢያው እንደተገለጸው ውድድርን እና ነጻነትን አላግባብ የሚገድብ ነው። እንዲሁም የማይገባ ስልጣንን ለሪጉሌተሩ በመስጠት ለኪራይ ሰብሳቢነት እንዲጋለጥ ማድረግ ነው።

ለመሆኑ ሬዲዮ ሞገድ የማይጠቀሙ ብሮድካስተሮች ፈቃድ እንዲያወጡ ይገደዳሉ ወይ? አዋጁን እንመልከተው። በተለይ የፈቃድ አይነቶች ተብለው የተገለፁትን። በአዋጁ መሰረት ሰባት የፈቃድ አይነቶች አሉ። በተጨማሪም ሪጉላቶሪ ባለስልጣኑ ተጨማሪ የፈቃድ አይነቶችን በማንኛውም ጊዜ ሊያስተዋውቅና ሊተገብር ይችላል። ሰባቱ የፈቃድ አይነቶች የሚከተሉት ናቸው።

  1. ከምድር ወደ አየር ነፃ የሬዱዮ ብሮድካስት አገልግሎት

  2. ከምድር ወደ አየር ነፃ የቴሌቪዥን አገልግሎት

  3. በሳተላይት አማካይነት የሚሰራጭ የሬዲዮ ብሮድካስት አገልግሎት

  4. በሳተላይት አማካይነት የሚሰራጭ ቴሌቪዥን ብሮድካስት አገልግሎት

  5. በሳተላይት አማካይነት በክፍያ ለደንበኞች የማድረስ ብሮድካስት አገልግሎት

  6. የውጭ ፕሮግራሞችን በመቀበል ለደንበኞች በክፍያ የማድረስ ብሮድካስት አገልግሎት

  7. በኬብል አማካይነት የቴሌቪዥን ፕሮግራም ለክፍያ ለደንበኞች የማድረስ ብሮድካስት አገልግሎት

ከዚህ በላይ ያሉት የፈቃድ አይነቶች የሚያሳዩት ፈቃድ የሚያስፈልገው የሬዲዮ ሞገድ የሚጠቀሙ ብቻ ሳይሆኑ ሳተላይትና ኬብል የሚጠቀሙትንም ያካትታል። የፈቃድ ስርአት ያስፈለገበት ሬዲዮ ሞገድ ጋር የሚያያዝ ሆኖ እያለ፥ የተዘረጋው የፈቃድ ስርአት ግን ሌሎች አይነት ቴክኖሎጂዎችንም ያካትታል። ልብ በሉ ሳተላይትና ኬብል የሚጠቀሙ በፍፁም ምንም አይነት ፈቃድ አያውጡ እያልኩ አይደለም። አግባብነት ያለውን የፈቃድ አይነት እንዲያወጡ ሊገደዱ ይችላሉ፥ መሆንም አለበት። ለምሳሌ የንግድ ፈቃድ።

ብሮድካስት ምንድን ነው?

ሌላው የአዋጁ ችግር፥ በተለይ ደግሞ የፈቃድ ስርአቱን ያለአግባብ እንዲሰፋ ያደረገው፥ በአዋጁ የተቀመጠው የብሮድካስት አገልግሎት ትርጉም ነው። በአንቀጽ 2 መሰረት የብሮድካስት አገልግሎት ማለት “ሕዝብን ለማስተማር፥ ለማሳወቅ ወይም ለማዝናናት የሚከናወን የሬዲዮ ወይም የቴሌቪዥን ስርጭት አገልግሎት ነው”። የዚህ ትርጉም አንደኛው ችግር ብሮድካስት አገልግሎትን ከአገልግሎት መሰረታዊ ባህሪ ሳይሆን ከአላማዉ ጋር ማገናኘቱ ነው። ማስተማር፥ ማሳወቅ፥ እና ማዝናናት። አንደኛ ሌሎች አላማዎችም ሊኖሩት ይችላሉ። ለምሳሌ ማሳመን።

ሁለተኛ፥ አላማው አገልግሎቱን በትርጉም ለመለየት መዋል አይገባውም። በእርግጥ አንዳንዴ እንግዳ የሆኑ ነገሮችን ለማስረዳት ስንል የተለያዩ ነገሮችን እንጠቀማለን። ለምሳሌ ወንበር ማለት አንድ ሰው አረፍ ለማለት፥ ሲቆም እንዳይደክመው፥ ቁጭ የሚልበት ነው። ሙዝ ማለት አንደ ሰው የቪታሚን እና ሌሎች ንጥረነገሮችን ለማግኘት ሲል የሚበላው ነው። ነገር ግን ዱባም ቪታሚን እና ሌሎች ንጥረነገሮችን ያስገኝልናል፥ ከበላነው። በሌላ መልኩ ሙዝን አድርቆ መኪናው ውስጥ ለጌጥ ያንጠለጠለን ሰው፥ አይ ሙዝ አይደለም ምክንያቱም አልበላኸውም አይባልም።

ሶስተኛ፥ ማስተማር፥ ማሳወቅ፥ እና ማዝናናት የሚባለው አባባል ሌሎች አላማዎችን ግምት ውስጥ የማያስገባ ነው። ለምሳሌ ትርፍ ማግኘት። ድርጅቱ አላማው ትርፍ ማግኘት ነው። ለዛ ደግሞ መረጃዎችን በተለያየ ቅርጽ ያስተላልፋል። ሸማቹ ወይም ተጠቃሚው ወይም አድማጩ ወይም ተመልካቹ፥ ተማረበት፥ አወቀ፥ ወይም ተዝናና የሱ ጉዳይ አይደለም። የሱ ጉዳይ ተመልካችና አድማጭ ማግኘቱ ነው። በዚህ ደግሞ በክፍያ ወይም በማስታወቂያ ገቢና ትርፍ ማግኘቱ ነው አላማው። ያለትርፍ የሚሰሩ ብሮድካስተሮች እንዳሉ ሆኖ።

አራተኛ፥ ማስተማር፥ ማሳወቅና ማዝናናት የሚለው አባባል፥ ሪጉላቶሪ ባለስልጣኑ ሰፊ ስልጣንን እንዳለዉ ሆኖ እንዲሰማው ያደርጋል። ለምሳሌ፥ ፕሮግራምህ አያስተምርም፥ አያሳውቅም፥ ወይም አያዝናናም፥ ስለዚህ ፈቃድ አይሰጥህም ወይም ፈቃድህ ተቀምቷል። ባጭሩ የብሮድካስት አገልግሎት መተርጎም የነበረበት፥ ከአገልግሎቱ መሰረታዊ ባህሪ ነው። መረጃን በቴሌቪዥን እና ሬዲዮ ማሰራጨት።

እረ ለመሆኑ የፈቃድ ቅድመ ሁኔታዎቹ ከአላማው ጋር የሚጣጣሙ ናቸው?

ፈቃድ ለማግኘት የሚያስፈልጉ ጉዳዮች ከዚህ በላይ በከፊል ተጠቅሰዋል። ሁልጊዜ የሚያስፈልግ ባይሆንም በልዩ ምክንያት የሕዝብ ጥቅምን ለማስከበር ሲባልና ሌላ አማራጭ ሳይኖር ሲቀር በልዩ ሁኔታ በሕግ ሊዘረጋ ይችላል። ከላይ እንደተገለፀው ውስን የሬዲዮ ሞገድን ለላቀ ፍትሃዊና አገራዊ ጥቅም ለማዋል ሲባል የሬዲዮ ሞገድን በፈቃድ ማደላደል አስፈላጊ ነው። ለምሳሌ አንደኛው የአዋጁ ድንጋጌ እንዲህ ይነበባል፤ “ማንኛውም ፈቃድ እንዲሰጠው ማመልከቻ ያቀረበ ሰው፥ የፋይናንስ አቅሙንና ምንጩን ለማረጋገጥ የሚያስችል ሕጋዊ ማስረጃ ካላቀረበ፤ በዝርዝር ማጣራት ሳያስፈልግ ማመልከቻው ውድቅ ይሆናል”።

የፋይናንስ አቅሙን እና ምንጩን ማረጋገጥ ለምን አስፈለገ? አሁንም አገራዊ ውስን ሃብትን ለላቀ ፍትሃዊና አገራዊ ጥቅም ለማዋል ሲባል የፋይናንስ አቅሙን መወሰን ይገባል የሚል ሃስብ ሊቀርብ ይችላል። ምን አይነት የፋይናንስ አቅም ነው እንደቅደመ ሁኔታ የተቀመጠው? ይሄ በባለስልጣኑ በዝርዝር እንደሚወሰን ተገልጿል። እንዲሁም ለፈቃድ ከሚቀመጡ ቅድመሁኔታዎች አንደኛው የገንዘብ አቅም እንደሆነ ተገልጿል። ነገር ግን ፈቃድ ስርአትን መዘርጋት ከሕዝብ ጥቅም አኳያ አስፈላጊ ቢሆንም እንኳን፥ ቅድመሁኔታዎች ሁሉ ለአላማዉ አስፈላጊ መሆን አለባቸው። ለሁሉም ፈቃድ የገንዘብ መጠን እና አቅም እንደ ቅድመሁኔታ መቀመጥ የለበትም።

ጥያቄዉ የሬዲዮ ሞገድን ለላቀ ፍትሃዊና አገራዊ ጥቅም ለማዋል፥ አመልካቹ የተወሰነ የገንዘብ መጠንን እንዲያሟላ እና ምንጩንም እንዲገልጽ ማድረግ ለምን አስፈለገ? በተለይ ደግሞ ያለምንም ዝርዝር ምርመራ ወዲያዉ ማመልከቻውን ለመጣል እንዲውል ማድረግ ለምን አስፈለገ? አንዳንድ አመልካቾች ፈቃዱን ወስደው በአቅም ማነስ ምክንያት ሌላ ሰዉ ሊጠቀምበት የሚችልን ፈቃድ ይዘው እንዳይቀመጡ ማድረግ አንዱ አላማ ተደርጎ ሊወሰድ ይችላል። በቂ ድርጅታዊ አቅም፥ ሙያ፥ መሳሪያዎች እንዳሉት ማስረዳት አለበት የሚሉት ድንጋጌዎችም ከገንዘብ አቅሙ ጋር ተያያዥ ተደርገው ይወሰዳሉ። ዋናው ጥያቄ፤ ይህ አላማ ተገቢ ነው ቢባልም ከዚህ ያልከበደ ቅደመሁኔታ አማላውን ሊያሳካው አይችልም ነበር ወይ? ለምሳሌ ፈቃዱን ሰጥቶ ለተወሰነ ጊዜ ጠብቆ ፈቃዱን በተባለው መጠን ካልተጠቀመበት ሰርዞ ለሌላ መስጠት ይቻላል። ለምን የባለስልጣኑን እና የቦርዱን ጊዜ ያባክናል? ለዚህ ደግሞ ስራ በተባለው ጊዜ የሚጀመር መሆኑን የሚያረጋግጥ ዋስ እንዲያመጣ ማድረግ ይቻላል። ስራዉን ካልጀመረ፥ ዋሱን በመውሰድ ወይም በመጠየቅ ባለስልጣኑ ያጣውን ጊዜና የአየር ሞገዱ ለሌላ አመልካች ተሰጥቶ ቢሆን ኖሮ ይገኝ የነበረውን እና የታጣውን አገራዊ ጥቅም ለመካስ ማዋል ይቻላል።

ችግሩን የሚያከፋው ለምሳሌ የማሰራጫ መሳሪያዎችን መውሰድ እንችላለን። የማሰራጫ መሳሪያዎች ብቻቸውን ዋጋ የላቸውም። ያለ ብሮድካስቲንግ ፈቃድ። ስለዚህ አንድ ድርጅት፥ እንዴት ብሎ ነው ብሮድካስቲንግ ፈቃድ ሳይኖረው፥ የብሮድካስቲንግ መሳሪያዎችን እንዲኖሩት የሚፈቀደው። እነዚህ መሳሪያዎች ገዝቶ ፈቃዱን ባያገኝስ? ፈቃድ ላላቸው ሰዎች መልሶ ቢሸጠውም እንኳን በገዛበት ዋጋ አይሸጠውም። እንዲሁም አንድ ድርጅት ፈቃድ ሳያገኝ በፊት እንዴት ነው ባለሙያዎችን ሊቀጥር የሚችለው? ቀጥሮ ፈቃድ ባያገኝ እኮ በነፃ ደመዎዝ እንዲከፍል፥ ካሳ እንዲከፍል ሊደረግ ይችላል። እንዲሁም አንድ የብሮድካስት ድርጅት ፈቃዱን ሳያገኝ በፊት እንዴት ብሎ ነው ገንዘብ ሊያገኝ የሚችለው። ገንዝብ የሚገኘው በብዙ መልኩ ነው። የተወሰኑ ድርጅቱ መስራቾች አስቀድመው የተወሰነ ገንዘብን በማዋጣት። ገንዘቡ ስለተዋጣ ብቻ ስራዉ አይጀመርም። ገንዘቡ ተዋጥቶ፥ ፈቃድ መገኘት አለበት። ገንዘቡ ተዋጥቶ፥ ባለስልጣኑ አመልካቾችን ሳይጋብዝ አመታት ቢሞላውስ። ገንዘቡ ያለምንም ስራ እንዲቀመጥ እያደረግን አይደለም። ደግነቱ እንኳን ብሮድካስቱ አመልካቾችን ሳይጋብዝ ይቅርና ቢጋብዝም፥ ምን አይነት ዉሳኔ እንደሚሰጥና በምን ያህል ጊዜ ዉሳኔ መስጠት እንዳለበት ስለማይታወቅ፥ ማንም ገንዘቡን መድቦ የብሮድካስት ድርጅት አያቋቁምም። ሌላው የገንዘብ ምንጭ የባንክ ብድር ነው። ችግሩ የትኛው ባንክ ነው የብሮድካስት ፈቃድ ሳይኖር ገንዘብ የሚያበድረው።

ማብራሪያዉን በሚገባ ከተከታተልነዉ የዚህ ቅድመሁኔታ ጠንቅ የከፋ ነው። ጠንቁ አንዳንድ አካላትን የሚጠቅም ነው። በቂ ገንዘብ ያላቸውን ሃብታሞች የሚጠቅም ነው። ሁለተኛ ሪጉላቶሪ ተቋሙን ለኪራይ ሰብሳቢዎች እንዲጋለጥ የሚያደርግ ነው። ምክንያቱም ኪራይ ሰብሳቢዎች ባለስልጣኑ አመልካቾችን መቼ ሊጋብዝ እንዳሰበ ለማወቅና አስቀድመው ለመዘጋጀት፥ ጊዜያቸውን እና ገንዘባቸውን ደጅ በመጥናት እንዲያውሉት ያደርጋል። ደጅ በመጥናት የሚገኝ ጥቅም ፍትሃዊ አይደለም። ለሌላ ሊሰጥ የሚችልን ጥቅም አስቀድሞ በማወቅና በመዘጋጀት ስለሚወሰድ። እንዲሁም በማንኛውም ጊዜ ባለስልጣኑ አመልካቾችን ቢጋብዝ፥ በቀላሉ የሚፈለገውን ገንዘብ አዋጥተው በተባለው ጊዜ ማስገባት የሚችሉት ጥቂት ብዙ ገንዝብ ማዋጣት የሚችሉ ናቸው። ማለትም የብሮድካስቲንግ ስራ በጥቂት ሃብታሞች እንዲያዝ ያደርጋል። ለሃሳብ ብዝሃነትና የፓለቲካ ስልጣንን ከቀበኞች ለመጠበቅ ሲባል፥ ሚዲያ ከፓለቲካ እና ከገንዘብ ተጽእኖ መጽዳት አለበት። በኔ እምነት የብዙሃን ሚዲያዎች በተለይ ደግሞ ዉስን አገራዊ የሬዲዮ ሞገድ ከፓለቲካ ተጽእኖ በጸዱ የሕዝብ ተቋማት ወይም ለትርፍ የማይሰሩ ማህበራትና ድርጅቶች ቢያዝ ይሻላል። ፓለቲካ ስልጣን እና ገንዘብ እንዱ ሌላውን እየጨመረ፥ የሃሳብ ብዝሃነትን ለማጥፋት የፓለቲካ ስልጣንን ለሕዝባዊና ፍትሃዊ ጥቅም ሳይሆን ለጠባብ ጥቅም እንዲውል ስለሚያደርግ። ይህ ግን ራሱን የቻለ ሰፊ ማብራሪያ ያስፈልገዋል። ወደ ያዝኩት አላማ ስሄድ የፈቃድ ስርአቱ ዉስን የሬዲዮ ሞገድን ለላቀ ፍትሃዊና አገራዊ ጥቅም ለማዋል አስፈላጊ ሆኖ እያለ፥ ማመልከቻው ተቀባይነት እንዲያገኝ ወይም ደግሞ ማመልከቻው ተመርምሮ ፈቃድ ለማስገኘት፥ የገንዘብ፥ የድርጅታዊ አቅም፥ እና በቂ መሳሪያዎችን እንዳለው ማስረጃ እንዲያቀርብ መጠየቅ፥ አንድ እንቁላል ያለውን ሰው እንቁላሉን ለማስፈልፈል ፈቃድ እንዲያገኝ ሲባል፥ መጀመሪያ አራት ዶሮዎችን እንዳሉህ ማስረጃ እና የዶሮዎቹን ምንጭ ምን እንደሆነ አሳይ ብሎ መጠየቅ ነው።

ተጨማሪው ችግር መሳሪያዎችን ሆነ ገንዘብ አቅምን አስቀድሞ እንዲያሳይ ማድረግ ሰዎች ወደ ዲስኦነስት አስራር እንዲገቡ ማበረታታት ነው። ጧት ባንክ አስገብቶና የባንክ ማረጋገጫ ደብዳቤ አጽፎ ማታ ገንዘቡን ለባለቤቶቹ መመለስ። ጧት የብሮድካስቲንግ መሳሪያዎችን ተዉሶና የባልስልጣኑ ሰዎችን ይህን ከተመለከቱ በኋላ ማታ ለባለቤቶቹ መመለስ። እንዲህ አይነት አስራር በብዙ መስኮች የተለመዱ ሆነዋል። መዋእለ ህጻናት ለመክፈት ፈቃድ ለማግኘት የተወሰኑ የልጆች መጫወቻ አይነቶች ያስፈልጋሉ። ስለዚህ ከሌላ ተዉሶ ፈቃድ ሰጪዎቹ ካዩት በኋላ፥ ለባለቤቶቹ መመለስ። የሪልስቴት ፈቃድ ለማግኘት 25 ሚኒዮን ብር ፈቃድ ያስፈልጋል። ከየትም ሰብስቦ፥ አስገብቶ፥ ደብዳቤ ካጻፉ በኋላ መልሶ ማውጣት። እንዲህ አይነት ግዴታዎችና አሰራሮች ዲስኦነስት አስራርን ይወልዳሉ። ዲስኦነስት አስሮች ደግሞ ራሳቸውን ያራባሉ። የቁልቁለት መንገድ ነው። ሁለተኛ፥ ሁሉም ሰው ዲስኦነስት ስራ ላይ ለመሰማራት ፈቃደኛ አይደለም። በመሆኑም ይህ አስራር በንግድና ብሮድካስቲንግ ስራዎች ኦነስት ሰዎች በዲስኦነስት ሰዎች ተገፍተው እንዲወጡና ዲስኦነስቶቹ እንዲቆጣጠሩት ያደርጋል።

የብሮድካስተሮች መብትና ግዴታዎች

ማንኛውም ፕሮግራም “የተለያዩ አመለካከቶችን በማንጸባረቅ ሕብረተሰቡን በአጠቃላይ እንዲያገለግል ሚዛናዊ ሆኖ መቅረብ አለበት”። ይሄ አባባል ሶስት የሚቀራረቡ ነገር ግን አንድ ያልሆኑ ሃሳቦችን ያንፀባርቃል። አንደኛ፤ የፕሮግራሙ ይዘት የተለያዩ አመለካከቶችም ማንፀባረቅ አለበት። ሁለተኛ፤ እንዲሁም ፕሮግራሙ ሕብረተሰቡን በአጠቃላይ እንዲያገለግል መሆን አለበት። ሶስተኛ ፕሮግራሙ ሚዛናዊ ሆኖ መቅረብ አለበት።

አንደኛውን እና ሶስተኛውን ግዴታዎችን ማገናኘት ይቻላል። ፕሮግራሙ በይዘቱ የተለያዩ አመለካከቶችን ማንፀባረቁ ብቻ ሳይሆን፥ እነዚህ አመለካከቶችም ሚዛናዊ ሆነው መቅረብ አለባቸው። የሚዛናዊነት ጉዳይ ሁለት ነገሮችን ሊመለከት ይችላል። አንደኛው የተለያዩ አመለካከቶች በፕሮግራሙ ይዘት የተወከሉበት አንጻራዊ መጠን የተመጣጠነ መሆን አለበት የሚል መልእክት ይሆናል። በዚህ ረገድ ሚዛናዊነቱ እንዴት እንደሚለካ ግልጽ አይደለም። ሚዛናዊ የሚባለው የተለያዩ አመለካከቶች እኩል ጊዜ ሲሰጣቸው ነው? ያ እንዴት ሊሆን ይችላል? አንድ ሰው የሚያራምደው አመለካከት እንዴት ከሌሎት አመለካከቶች ጋር እኩል ጊዜ ሊሰጠው ይችላል። ወይስ የተለያዩ አመለካከቶች የሚሰጣቸው ጊዜ አመለካከቶቹን ከሚያራምዱት ሰዎች ጋር መመጣጠን አለበት? ይህስ ቢሆን አንድን አመለካከት የሚያራምዱ ሰዎች ስንት እንደሆኑ እንዴት ማወቅ ይቻላል።  ሁለተኛ የሚዛናዊነት ጥያቄ ከፕሮግራሙ አቀራረብ ጋር ሊያያዝ ይችላል። ለምሳሌ አቅራቢዉ የተለያዩ አመለካከቶችን አስመልክቶ የሚያሳየውና የሚያሰማው እንቅስቃሴና ድምፀት። ያ ማለት ብሮድካስተሩ ሰርቬይ መስራት ሊኖርበት ነው? እረ ለመሆኑ የተለያዩ አመለካከቶችን እንዴት ማንፀባረቅ ይቻላል በአንድ ፕሮግራም? ወይስ ጉዳዩን አስመልክቶ ሌሎች አመለካከቶች አንዳሉ ጠቁሞ ማለፍ ይችላል? አመለካከት ሲባልስ ምንድን ነው? አስተያየት? ለምሳሌ ሞቶ ስለተገኘ ሰዉ የሚቀርብ ዘጋቢ ፕሮግራም፥ የተለያዩ ሰዎች ሟቹ እንዴት እንደሞተ (ተመርዞ፥ ማጅራቱን ተመቶ፥ ራሱን አጥፍቶ፥ በልብ ድካም፥ አንቆት) የተለያየ አመለካከት ቢኖራቸው፤ እነዚህን ሁሉ ማንፀባረቅ አለበት ማለት ነው?

ፕሮግራሙ ሕብረተሰቡን በአጠቃላይ የሚጠቅም መሆን አለበት ሲባልስ። ለምሳሌ ፀጉራቸው ስለተመለጠ ወንድ፥ ፈት፥ ረጅምና ወፍራም ሰዎች ብቻ የሚጠቅም ፕሮግራም ሊሰራጭ አይችልም ማለት ነው? እረ ለመሆኑ የሚዛናዊነት፥ የተለያዩ አመለካከቶች ማንፀባረቅ፥ እና አጠቃላይ ሕብረተሰቡን መጥቀም የሚባሉ ግዴታዎች የብሮድካስተሮች ግዴታዎችን አድርጎ ለመደንገግ የፓሊሲ መሰረቱ ምንድን ነው? የሬዲዮ ሞገዶችን የሚጠቀሙ ብሮድካስተሮችን አስመልክቶ ምክንያቱ ግልጽ ነው (ድንጋጌዉ የሚያስነሳቸውና ከዚህ በላይ በከፊል የተቀመጡትና ሌሎች ጥያቄዎች እንዳሉ ሆኖ)። ነገር ግን ሌሎች ብሮድካስተሮችን አስመልክቶ ለምን ይሄ ግዴታ ተቀመጠ።

የማንኛውም ፕሮግራም “ይዘቱና ምንጩ ትክክል መሆኑ መረጋገጥ አለበት”። ምን መሆኑ ነዉ የሚረጋገጠው? ትክክል መሆኑ? ይዘቱ ትክክል መሆኑ በምን ያህል መጠን ነው የሚረጋገጠው? በመቶ ፐርሰንት? ይዘቱ ትክክል መሆኑ ከተረጋገጠ ምንጩ ምን እንደሆነ ነው የሚረጋገጠው? ካልተረጋገጠ መሰራጨት የለበትም ማለት ነው? ይሄ የብሮድካስት ስራን የሚያጠብ ወይም የሚያጠፋ አይሆንም ወይ? ብሮድካስተሩ ለማረጋገጥ ተገቢ የሚባለውን እርምጃ ከወሰደ በቂ አይደለም ወይ? ተገቢ የሚባለው እርምጃስ ምንድን ነው? ይዘቱ አመለካከትና አስተያየትን የሚመለከት ከሆነ፥ አመለካከቱና ምንጩ መረጋገጥ አለበት ሲባል ምን ማለት ነው? ፕሮግራሙ ፊልም ወይም ጨዋታ ከሆነ ይዘቱና ምንጩ ምን እንደሆነ እና እንዴት ነዉ የሚረጋገጠው?

ማንኛውም ፕሮግራም የሰው ልጆችን ስብእና ነፃነት ወይም ስነምግባር የሚፃረር ወይም የሌሎችን እምነት የሚያንኻስስ፤ በመንግስት ጸጥታ፥ በሕዝብ አስተዳደር ወይም በአገር የመከላከያ ሰራዊት የወንጀል ድርጊት የሚፈጽም፤ የግለሰብ፥ የብሔር ብሔረሰብን፥ የሕዝብን ወይም የድርጅትን ስም የሚያጠፋ ወይም በሃሰት የሚወነጅል፤ ብሔረሰብን ከብሔረሰብ የሚያጋጭ ወይም በሕዝቦች መካከል የእርስ በርስ ግጭት የሚያነሳሳ፤ ወይም ጦርነት የሚቀሰቅስ፤ መሆን የለበትም”። የሰው ልጆችን ነጻነት የሚጻረር ፕሮግራም ምን አይነት ሊሆን ይችላል? የሰዉ ልጆች ስነምግባር የሚባል ነገር አለ? “ስም ማጥፋትና በሃሰት መወንጀል፥ ማጋጨት፥ ለግጭት ማነሳሳት፥ የሚቀሰቅስ” ሲባል፥ በፍርድ ቤት አግባብነት ባለው የወንጀል አንቀጽ ጥፋተኛ ያስባለ ፕሮግራም ማለት ነው? ወይስ በወንጀለኛ መቅጫ ሕጉ ያሉት ስም ማጥፋትና የሃሰት መወንጅልን የሚመለከቱ ድንጋጌዎች እንዳሉ ሆነው፥ ይሄ በራሱ እንደ አስተዳደራዊና የወንጀል ድንጋጌ ሊወሰድ የሚችል ነው?

“ዜና ከአድልዎ የፀዳ ትክክለኛና ሚዛናዊ መሆን አለበት”። ይሄ ማንኛውንም ፕሮግራም የሚመለከት ሳይሆን፥ ዜናን ነው። ዜና ትክክለኛ፥ ከአድልዎ የፀዳና ሚዛናዊ መሆን አለበት። ይሄ ከላይ ሁሉንም ፕሮግራሞች አስመልክቶ ከተደነገገው በምን ይለያል።

“አገራዊ ስርጭት ያለው በሳምንታዊ ስርጭት ጊዜው ስልሳ ከመቶውን ለአገራዊ ፕሮግራሞች ማዋል አለበት”። አንድ ብሮድካስተር አገራዊ ስርጭት አለው የሚባለው መቼ ነው? አገራዊ ፕሮግራሞች እንዴት ነው የሚለዩት?

“ክልላዊ ስርጭት ያለው በሳምንታዊ ስርጭት ጊዜው ስልሳ ከመቶውን ለክልላዊ ፕሮግራሞች ማዋል አለበት”። አንድ ብሮድካስተር ክልላዊ ስርጭት አለው የሚባለው መቼ ነው? ክልላዊ ፕሮግራሞች እንዴት ይለያሉ? በአንድ ክልል ብቻ የተወሰነን በሳተላይት ወይም በኬብል የሚደረግ ስርጭትን ሪጉሌት ለማድረግ የፌዴራል መንግስቱ ስልጣን የሕገመንግስት መሰረት አለው?

“አካባቢያዊ ስርጭት ያለው በሳምንታዊ ስርጭት ጊዜው ስልሳ ከመቶውን ለአካባቢያዊ ፕሮግራሞች ማዋል አለበት”። ከዚህ በላይ ክልላዊ ስርጭትን አስመልክቶ የተነሱ ጥያቄዎች አስፈላጊዉ ለውጥ ተደርጎባቸው፥ አካባቢያዊ ስርጭትን አስመልክቶ ስለተደነገገው ሊነሱ ይችላሉ።

“የልጆችን አመለካከት፥ ስሜትና አስተሳሰብ ሊጎዱ የሚችሉና ወደ አልተፈለገ አቅጣጫ እንዲያዘነብሉ የሚገፋፋ የሬዲዮና የቴሌቪዥን  ስርጭቶችን ልጆች ሊመለከቱና ሊያደምጡ በሚችሉበት ሰአት ማስተላለፍ የተከለከለ ነው። ከምሽቱ አስራ አንድ እስከ ንጋቱ አስራ አንድ ሰአት ልጆች የሬዲዮና የቴሌቪዥን ስርጭቶችን ሊያዳምጡና ሊመለከቱ አይችሉም ብሎ መገመት ይቻላል”። የዚህን ክልከላ አላማ፥ ከክልከላ ባነሰ ግዴታ ማሟላት አይቻልም?

“ማስታወቂያ ከሌሎች ፕሮግራሞች የተለየ መሆኑ በግልጽ እንዲታወቅ ሆኖ መተላለፍ አለበት። በሌሎች ፕሮግራሞች ይዘት ላይ ተፅእኖ ማድረግም የለበትም። የንግድ ማስታወቂያ እውነተኛ የማያሳሳትና ሕጋዊ የንግድ እንቅስቃሴን የሚያመለክት መሆን አለበት። የሌላውን ምርት ወይም አገልግሎት በማጥላላት ወይም በማንኳሰስ ማስታወቂያ ማስተላለፍ የተከለከለ ነው። የስርጭት ጊዜው ከሃያ ደቂቃ ከማይበልጥ በማናቸውም ፕሮግራም ወይም በሕፃናት ፕሮግራም ጣልቃ ማስታወቂያ ማስተላለፍ የተከለከ ነው”። እዉነተኛ እንዲሆን በህግ ከተደነገገ፥ በተጨማሪም እንዳያሳስት የሚል ድንጋጌ ለምን አስፈለገ? እውነተኛ ማስታወቂያ ማለትስ ምንድን ነው? “ይሄ ሳሙና ቡግሬን በሚገርም ሁኔታ ቀንሶልኛል” ብየ ብናገር እውነትነቱ እንዴት ይመረመራል? ኮካን እና ፔፕሲን አልፎ ሂያጆችን እያስቀመስኩ፥ የቱን ወደዳችሁት የሚል ብጠይቃቸውና ሁሉም ፔፕሲን ወይም ኮካን ቢሉኝና ይሄን ባስተላልፈው ምንድን ነው ችግሩ? በተጨማሪም እኔ ይህን በማስተላለፌ ከኮካ ወይም ከፔፕሲ ምንም ጥቅም ካላገኘሁ፥ ማስታወቂያ ሊባል ይችላል። ዜና አንባቢው የሚጠቀመው ኮምፒዩተር የአፕል ምርት ቢሆን እና ምልክቱም ዜናዊን ሲያነብ ቢታይ፥ ዜናን እና ማስታወቂያን ተቀላቀለ ሊባል ይችላል? ማስታወቂያን በተመለከተ ከዚህ በላይ ከተቀመጡ ድንጋጌዎች በተጨማሪ አንድ ብሮድካስተር ከቀን የስርጭት ጊዜው ከ20 ፐርሰንት በላዩን ለማስታወቂያ መመደብ አይችልም። እንዲሁም ስፓንሰር ተደርገው ስለሚቀርቡ ፕሮግራሞች አዋጁ ተጨማሪ ድንጋጌዎች አሉት።

ብሮድካስተሩ “ዜናን ጨምሮ ያሰራጨውን ፕሮግራም ለ30 ቀናት ቀርፆ ማስቀመጥ አለበት። በፕሮግራሙ ውስጥ ቀደም ሲል የተቀረፀ ፕሮግራም ወይም ፊልም ተካትቶ ከሆነ አብሮ መቀመጥና በተፈለገ ጊዜ ሊገኝ መቻሉ መረጋገጥ አለበት።” በ30 ቀናት ውስጥ ስለፕሮግራሙ ቅሬታ ከቀረበ፥ ቅሬታው ውሳኔ እስኪያገኝ ድረስ ሪከርዱ ተይዞ ይቆያል። ለቁጥጥር ወይም የቀረበን ቅሬታን ለመመርመር አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ፥ ብሮድካስተሩ በራሱ ወጪ የያዘውን ፕሮግራም ለሪጉላቶሪ ባለስልጣኑ እና ሌሎች አካላት የማቅረብ ግዴታ አለበት። እንዲሁም “ቁጥጥር እንዲደረግ የማሰራጫ ጣቢያውን ክፍት ስለማድረግና የሚጠየቁ ሰነዶችን የማቅረብ ግዴታ” ብሮድካስተሩ ተጥሎበታል።

“ሕገመንግስታዊ ስርአቱን አደጋ ላይ የሚጥል ሁኔታ በመከሰቱ፥ የተፈጥሮ አደጋ በማጋጠሙ ወይም የሕዝብን ጤንነት አደጋ ላይ የሚጥል በሽታ በመከሰቱ ምክንያት የፌዴራል መንግስቱ ወይም ማንኛውም ክልል የሚሰጣቸውን አስቸኳይ መግለጫዎች በነጻ የማስተላለፍ ግዴታ በብሮድካስተሮች ላይ ተጥሏል።

በሚተላለፉ ፕሮግራሞች መብቴ ተነክቷል ወይም በአግባቡ አልቀረበም ያለ ስው ለጉዳዩ መልስ የመስጠት መብት አለው፥ መልሱን በተመጣጣኝና በተመሳሳይ ግዜ የማስተላለፍ ግዴታ ብሮድካስተሩ አለበት። መብቱ ስለመነካቱ ወይም በአግባቡ ስለመቅረቡ ማነው የሚዳኘው? ተመጣጣኝና ተመሳሳይ ጊዜ የሚለውን ማነው የሚዳኘው?

  1. መልስ የመስጠት መብትን ስለማክበር

  2. የምርጫ ጊዜ መግለጫዎችን ስለማስተላለፍ

የሪጉሌተሩ ስልጣንና ሃላፊነቶች

ባለስልጣኑ “የብሮድካስት አገልግሎት ለአገሪቱ ፓለቲካዊ ኢኮኖሚያዊና ማኅበራዊ ዕድገት ተገቢዉን አስተዋዕፆ ሊያበረክት በሚችል መልኩ መካሄዱን ያረጋግጣል”። “ተገቢዉን አስተዋእፆ” ማለት ምንድን ነው?

ባለስልጣኑ “ለብሮድካስት አገልግሎቶች ፈቃድ ይሰጣል፥ ያግዳል፥ ይሰርዛል”። በመጀመሪያው የተጠቀሰው ሃላፊነት ወይም ግብ ነው። ፈቃድ መስጠት፥ ማገድ፥ እና መሰረዝ ደግሞ ሃላፊነቱን ለመወጣት መሳሪያ እንጂ ግብ አይደለም። ስለዚህ የፈቃድ የመስጠት የማገድ እና የመሰረዝ ስልጣኑን የሚጠቀመው የብርድካስት አገልግሎት “ተገቢውን አስተዋእፆ” እንዲያደርግ ነው። በአዋጁ ላይ የተቀመጡ ግዴታዎችን አለመወጣት፥ ፈቃድን ለማገድ ምክንያት ነው። ብዙ አይነት ግዴታዎች ተጥለው የማንኛውም አይነት ጥሰት ፈቃድን ለማገድ በቂ ነው ብሎ ማስቀመጥ ተመጣጣኝ አይደለም። ከማገድ ያነሱ ሌሎች ቅጣቶችን መጣል እየተቻል።

ባለስልጣኑ የብሮድካስት ጣቢያ የሚቋቋምበትን ስፍራና የሽፋን ክልል ከሌሎች የሬዲዮ ኮሚኒኬሽን አገልግሎቶች ጋር አለመጋጨቱን አረጋግጦ ይወስናል። ከዚህ በላይ እንደተገለጸው ይህኛው ሃላፊነት/ስልጣን ከፈቃድ ስልጣኑ ጋር የሚያያዝ ነው። እንዲሁም የሬዲዪ ሞገድ ውስን ስለሆነ እና ለላቀ ፍትሃዊና አገራዊ ጥቅም መዋል ስላለበት ነው የፈቃድ ስርአቱ ያስፈለገው። ነገር ግን የብሮድካስት አገልግሎት ትርጉሙ ከሬዲዮና ቴሌቪዥን ስርጭት ጋር የተያያዘ ነው። ነገር ግን የሬዲዮ ሞገድ ለኮሚኒኬሽን አገልግሎቶችም ሊውል ይችላል። ነገር ግን በአንድ ቦታ ያለ ማንኛውም የሬዲዮ ሞገድ ለውስን አገልግሎቶች ብቻ ነው የሚውለው። ያለበለዚያ ስለሚጋጭ ሁሉም አገልግሎቶች በሚፈለገው ልክ ላይቀርቡ ይችላሉ። ይህ ሆኖ እያለ ግን የብርድካስት ባለስልጣኑ የሬዲዮ ኮሚኒኬሽን አገልግሎቱን አስመልክቶ ስልጣን የለውም። ማድረግ የሚችለው የሬዲዪና የቴሌቪዥን አገልግሎቶች ከኮሚኒኬሽን አገልግሎቶች ጋር እንዳይጋጩ ነው። ከዚህ የምንረዳው የኮሚኒኬሽን አገልግሎቶ ከሬዲዮና ቴሌቨዢን ስርጭት የበለጠ ቅድሚያ ተስጥቶታል። በማንኛውም ሁኔታ። ለመሆኑ የሬዲዮ ሞገደን ለኮሚኒኬሽን ለማዋል አገልግሎትን ሪጉሌት የሚያደርገው ማን ነው?

  1. ለብሮድካስት አገልግሎት የሚዉሉትን መሳሪያዎች አይነትና ደረጃ እንዲሁም የማሰራጫ መሳሪያዉን ጉልበት ይወስናል

  2. ሕገወጥ ስርጭትን በሚመለከት ቁጥጥር ያደርጋል

  3. ለብሮድካስት አገልግሎት በሚመለከተው አካል የተመደበውን የሬዲዮ ሞገድ እቅድ ያዘጋጃል፥ ይፈቅዳል፥ ይቆጣጠራል፥ ያከራያል

  4. ስለብሮድካስት አገልግሎት እድገትና መሻሻል ጥናት ያደርጋል፥ አገልግሎቱን የሚመለከቱ መረጃዎችን አጠናክሮ ይይዛል

  5. ለተለያዩ የብሮድካስት አገልግሎቶች የቴክኒክ ደረጃዎችን ያወጣል

  6. የብሮድካስት መሳሪያዎችን ደረጃ ያወጣል፥ ለመሳሪያዎቹ አስመጪዎች የማረጋገጫ ሰርተፊኬት ይሰጣል፥ አሰራራቸውንም ይቆጣጠራል

  7. በብሮድካስት አገልግሎት በሚነሱ ቅሬታዎች ላይ ውሳኔ ይሰጣል

  8. የብሮድካስት አገልግሎትን አስመልክቶ መንግስትን በመወከል በአለም አቀፍ ስብሰባዎች ይሳተፋል፥ አገሪቱ የተቀበለቻቸውን ስምምነቶች አፈጻጸማቸውን ይከታተላል

  9. የውጭ ጉድይ ሚኒስቴርስ? ኢምባሲዎቻችንስ?

  10. የፈቃድ ክፍያዎችን ተመን ያወጣል ይሰበስባል

  11. በሚመለከተው አካል ለሚመደበው የሬዲዮ ሞገድ ተገቢዉን ክፍያ ይፈጽማል

የብሮድካስት ፈቃድ፥ የንብረት ወይስ ግላዊ መብት?

የንብረት መብትና ግላዊ መብት ይለያያሉ። የንብረት መብት ማለት በማንኛውም ሰዉ ላይ ተፈጻሚ የሚሆን እና ለሌሎች የማስተላለፍ እድሉ ሰፊ ነው። በሌላ በኩል ግላዊ የሚባሉ መብቶች ከአንድ ግለሰብ ጋር የተያያዙ ናቸው። ወደ ሌላ ሰው የመተላለፍ እድላቸው በአንጻሩ ውስን ነው። ለምሳሌ የጥብቅና ፈቃድ ግላዊ መብት ነው ሊባል ይችላል። የኔን ፈቃድ ለሌላ ሰው ላስተላልፍ አልችልም። የብሮድካስት ፈቃድ ምን አይነት ፈቃድ ነው?

አዋጁ ሰለ ፈቃድ ማስተላለፍ የሚለው ነገር የለም። ነገር ግን ፈቃዱ ስለሚሰረዝበት ሁኔታዎች የተቀመጡ ድንጋጌዎች አሉ። ለምሳሌ ጣቢያው በፍርድ ቤት ትእዛዝ እንዲዘጋ ሲወሰን፥ ወይም ባልፈቃዱ በራሱ አነሳሽነት ስራዉን ሲያቆም፥ ወይም ስርጭቱን ያለበቂ ምክንያት ከአንድ ወር በላይ ካቋረጠ ፈቃዱ እንደሚሰረዝ ተደንግጓል። አንድ የብሮድካስቲንግ ድርጅት ባጋጠመው የገንዘብ ችግር፥ ለምሳሌ የበሰሉ እዳዎችን መክፈል ካቃተው በፍርድ ቤት ቀርቦ በንግድ ሕጉ መሰረት መክሰሩ እንዲታወጅ ወይም ደግሞ የመጠበቂያ ስምምነት ስርአት ውስጥ እንዲገባ መጠየቅ ይችላል። መክሰሩ የታወጀ ብሮድካስተር፥ ልጦ የተራሰ ጉድጓዱ የተማሰ አይደለም። በተለያየ መልኩ አገግሞ ሊወጣ ይችላል። ነገር ግን ስርጭቱን በገንዘብ እጥረት ምክንያት በማቋረጡ የተነሳ ፈቃዱ የሚሰረዝ ከሆነ፥ አገግሞ የመውጣት እድሉም ዜሮ ሊሆን ይችላል። እገግሞ ባይወጣም፥ ፈቃዱ ከተሰረዘ የሌሎች ንብረቶቹን ዋጋ ዜሮ ያስገባዋል። ከዚህ በፊት እንደተጠቀሰው፥ ያለ ብሮድካስቲንግ ፈቃድ የብሮድካስቲንግ መሳሪያዎች ያላቸው የሁለተኛ ደረጃ ገበያ ዋጋ እጅግ ዝቅተኛ ነው። ይህ በራሱ የብሮድካስቲንግ ስራ ውስጥ የመግቢያዉን በር ያጠበዋል። በመሆኑም የብሮድካስቲንግ ፈቃድ እንደ ንብረት መቆጠር ይኖርበታል። መንግስት ሌላን ንብረት ለመውረስ ወይም ለመገደብ ማድረግ የሚጠነቅበት ጥብቅ ሁኔታዎች ለብሮድካስቲንግ ፈቃድም ሊዉሉ ይገባል። ፈቃዱን ለመሰረዝ የላቀ ሕዝባዊ ጥቅም ቢኖርም እንኳን፥ ለብሮድካስተሩ ካሳ መስጠት ይገባል።

የብሮድካስቲንግ ፈቃድ እንደ ንብረት ከተወሰደ፥ ለሌላ ሰው ሊተላለፍ ይችላል ማለት ነው። ነገር ግን መጀመሪያዉኑ ፈቃድ ማግኘት የማይችል ሰዉ በሌላ በኩል አውጥቶ በማስተላለፍ መልኩ እንዳይወስድ፥ ፈቃድ ሊያገኙ የማይችሉ ሰዎች የሌላ ሰው ፈቃድን በማስተላለፍ ሊያገኙ እንደማይችሉ ሊደነገግ ይችላል።

አዋጁ በጠቅላላው

ከዚህ በላይ የተለዩ ችግሮችና የሚነሱ በርካት ጥያቄዎች የሚያሳዩት የአዋጁን የጥራት ችግር ነው። እንዲሁም ለባለስልጣኑ የተሰጡ እጅግ ሰፊ ፈቃደ ስልጣኖች ናቸው። በእርግጥ አንዳንዱ ጉዳዮችን አስመልክቶ ሁሉን ነገር በአዋጁ መዘርዘር ላያስፈልግ ይችላል። ነገር ግን በአዋጅ ባይዘረዘርም በደንብና መመሪያ በዝርዝር ሊደነገጉ ይገባል። አሁን በስራ ላይ ያሉ ደንቦችና መመሪያዎች የባለስልጣኑን ሰፊ ፈቃደ ስልጣን በመቆጣጠር፥ ግልጽ በማድረግና፥ስልጣኑን አጠቃቀም በመምራት ረገድ ያላቸውን ብቃት ለመገምገም አግባብነት ያላቸውን ደንቦችና መመሪያዎች መለየትና መገምገም ያስፈልጋል። አግባብነት ያላቸው ደንቦችና መመሪያዎች ካልወጡ ግን፥ የአዋጁ ፋይዳ እንደፈቀደ የመስራትን ሕጋዊ ቅርጽ የመስጠት ዉጤት ሊኖረው ይችላል። የሕግ የበላይነት መርህ ፋይዳ የሚወሰነው የሕጉ ጥራት ነው።

የዋና ዳይሬክተሩ ደብዳቤ

ለዚህ ጽሁፍ መነሻ የሆነኝ በመግቢያዉ የተጠቀሰው ደብዳቤ ቢሆንም፥ እገረ መንገዴን አዋጁንም ከዚህ በላይ ባለው መልኩ በከፊል ለማብራራትና ለመገምገም ችያለሁ። ወደ ደብዳቤዉ ስንመጣ፤

  1. በይዘቱና በመንፈሱ መረጃ መጠየቅ ነው

  2. መረጃ መጠየቅ በራሱ ችግር የለበትም

  3. መረጃው ጥበቃ የሚደረግለት እስካልሆነ ድረስ

  4. እሱም ቢሆን ሪጉሌተሩ ለሌላ አሳልፎ እስካልሰጠ ድረስ

  5. እንደውም መረጃ መጠየቅ ከሌሎች አማራጭ የሪጉላቶሪ መሳሪያዎች ባነሰ መልኩ ነጻነትን የሚገድብ ነው

  6. እንዲሁም ከዚህ በላይ የተገለጹ የብሮድካስተሮች መብትና ግዴታዎችን ለማስከበርና ሪጉላቶሪ ባለስልጣኑ ሃላፊነቱን ለመወጣት የሚያፈልጉ መረጃዎችን ጠይቆ ካላገኘ እንዴት ነው፥ ብሄራዊና አካባቢያዊ መረጃዎች፥ የትምህርትና የመዝናኛ ፕሮግራሞች፥ የዜና እና የመዝናኛ ፕሮግራሞች፥ የማስታወቂያና የመሰረታዊው የብሮድካስት አገልግሎቱ መመጣጥናቸውን ሊያረጋግጥ የሚችለው? እንዲሁም ብሮድካስተሮች ያለባቸውን ሌሎች ሃላፊነቶችን/ጌዴታዎች ለመወጣት እንዴት ያለመረጃ ይቻላል? የቀረቡ ቅሬታዎች ካሉስ እንዴት ነው ያለመረጃ ዉሳኔ ሊሰጥ የሚችለው።

በተወሰነ ደረጃ፤ በአጻጻፉ የተነሳ

o   የመዘገብና የማስተላለፍ ግዴታ ያለባቸው ያስመስለዋል። በእርግጥ አዋጁም ቢሆን የመዘገብና የማስተላለፍ ጠቅላላ ግዴታ ባይጥልም፥ በውስን ሁኔታዎች በልዩ ሁኔታ ለዚህ ግዴታ እውቅና ይሰጣል

o   እናሳስባለን የሚለው ቃል፥ በተወሰነ መልኩ ደብዳቤዉ የተጻፈለት ድርጅት ግዴታዉን የጣሰ ያስመስለዋል

ከላይ እንደገለጽኩት ሜዲያ (በተለይ ደግሞ ብዙ ሕዝብን በቀላሉ የሚደርሱ አገልግሎቶች) በገበያና በፓለቲካው ስርአት ካላቸው ወሳኝ ሚና (በመግቢያው ተገልጿል) የተነሳ እና የሌሎች አገሮችን ልምድ ግምት ውስጥ በማስገባት በሕዝባዊ ድርጅቶችና ለትርፍ በማይሰሩ ማህበሮችና ድርጅቶች ያለ ፓለቲካና ገንዘብ ተፅእኖ ሊቀርቡ ይገባል። የትምህርት ስርአቱም እንዲህ ሊሆን ይገባል ብየ አምናለሁ (የግል እምነት)። ፓለቲካ ስርአቱ ዴሞክራሲያዊ እንዲመስል ሳይሆን እንዲሆን። ያለበለዚያ ለሃሳብ አፋኞችና የፓለቲካ ስልጣን ቀበኞች የተመቸ ይሆናል። ይሄንን በሌላ ጊዜ አብራራዋለሁ። ለዛሬው ይህን እንድጽፍ ያደረገኝ በፌስቡክ የተነሳው ሙግት ነው። በሌላ ጊዜ የብሮድካስቲንግ ሕግን አስመልክቶ በተለይ ደግሞ በአዋጁ የተቀመጡ ስልጣኖችን፥ መብትና፥ ግዴታዎችን አስመልክቶ እመለሳለሁ። ደብዳቤዉ ከሚያሳስበን በላይ የሕግ ማእቀፉ ብዙ አሳሳቢ ድንጋጌዎችን አካቷል።

Please note that I have used Proclamation 533/2007 for this opinion. I do not know whether and which part of this Proclamation has been amended so far!

#BroadcastingLicensing #BroadcastingRegulationEthiopia #EthiopianBroadcastingProclamation

Recent Posts

See All

የሽግግር መንግስት ህገመንግስታዊ ነው?

የዶር መሃሪ ታደለን ፅሁፍ አነበብሁት። https://meharitaddele.info/2020/05/the-limits-of-legal-solutions/ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ የሚታወጀው ለመንግስት ተጨማሪ ስልጣን በመስጠትና መብቶችን በመገደብ በሽታውን ለመዋጋትና የህዝብን ደህንነት ለመጠበቅ አስፈላጊ ከሆኑ ብቻ ነው። መንግስ

  • @insights.of.jaaj

©2019 by fujaaj. All rights reserved.